الشيخ علي المشكيني
23
تفسير روان (فارسى)
در عمل نيز پايبند گفتههاى خود بود . نرمخويى و فروتنى ايشان ستودنى بود ، به ويژه فروتنى در پذيرش نقدهاى علمى كه نمونهء آن را در پسگرفتن تقريظ خود بر يكى از كتابها در پيش از انقلاب ، و نيز در اعتراف به برخى كاستىها و تسامحها در برخى نوشتههاى خودشان كه در مقدمهء كتاب ازدواج در اسلام آمده است مىتوان ديد ، و نيز در روش بزرگوارانهاى كه در اين زمينه نسبت به ويراستار اين اثر اعمال مىداشت . همچنين پايبندى ايشان به حفظ آداب اسلامى مثالزدنى است . آن بزرگوار مقيد بود براى هر ديدى بازديدى داشته باشد و طبق اين روش ، دو بار قدم بر چشم حقير نهاد و با آن حال ضعف و نقاهت به ديدار ما آمد . آرى اين مهر پدرانهء ايشان را هرگز فراموش نمىكنم و شيرينى آن هرگز از كامم زدوده نخواهد شد . اما حديث تقوا و زهد و عمل و صدق و اخلاص او را حكايتى ديگر است كه بايد در يادنامهاى مفصل مذكور داشت . بر اين همه ، بايد توجه خاص ايشان را از نيم قرن پيش به اين طرف ، به مسائل اجتماعى و سياسى اسلام افزود و نقش مؤثر ايشان را در ايجاد ، پيشبرد و تثبيت انقلاب اسلامى ايران در نظر گرفت و از رنجهاى جانكاهى كه در اين باره به جان خريد ، ياد كرد . بىشك اين گزارش كوتاه در خور مقام منيع آن عالم ربانى نبوده و از دست چو منى اين كار ساخته نيست ، زيرا معرِّف بايد اجلاى از معرَّف باشد و اين نگارنده كجا و بيان خدمات ارزندهء آن مرحوم كه از روشنى بىنياز از تعريف است كجا ! گوهر پاك وى از مدحت ما مستغنى است * فكر مشّاطه چه با حُسن خداداد كند 3 . تفسير روان مرحوم آية اللَّه مشكينى علاوه بر آن كه در طول حيات علمى خويش - چنانكه از آثار قلمى ايشان پيداست - به قرآن كريم و حديث معصومين عليهم السلام توجهى خاص داشت و آثارى در اين زمينهها پرداخت ، در سالهاى آخر عمر شريف ، در آستان قرآن كريم بار انداخت و يكسره به ترجمه و تفسير اين كتاب آسمانى همت گماشت . ز كعبه عاقبت امر سوى دير شدم * هزار شكر كه من عاقبت بهخير شدم محصول اين رويكرد ، ترجمهء قرآن كريم است كه در پاييز سال 1380 براى بار اول به چاپ رسيد و نيز اين تفسير گرانبهاست كه از آن سخن مىگوييم . آن مرحوم انديشهء نگارش اين تفسير را